Беларускае пісьменства Шоў
Ці існуе «ідэальны» алфавіт, дзе кожнаму гуку мовы адпавядае асобная літара і наадварот? Ні кірыліца, ні лацінка для беларускай мовы не ідэальныя паводле гэтага крытэрыю. Алфавіт Шоў першапачаткова стварылі для англійскай мовы, а потым адаптавалі для эсперанта. Фанетыка эсперанта падобная да беларускай, таму алфавіт Шоў можна лёгка адаптаваць і для беларускай мовы.
Фанетычная сістэма сучаснай беларускай мовы складаецца прынамсі з 44 гукаў: 5 галосных і 39 зычных. Мяккасць зычных у лацінцы пазначаецца апострафам пасля зычнай; у Шоў яна перадаецца аку́там (спалучальным знакам Unicode U+0301).
Увядзіце беларускі тэкст лацінкай, каб атрымаць яго запіс алфавітам Шоў.
Табліца адпаведнікаў
| b p 𐑚 𐑐 | v f 𐑝 𐑓 | g k 𐑜 𐑒 | h ch 𐑣 𐑙 | d t 𐑛 𐑑 | dz c 𐑞 𐑔 | dž č 𐑡 𐑗 | z s 𐑟 𐑕 | ž š 𐑠 𐑖 |
| ł r 𐑤 𐑮 | m n 𐑫 𐑵 | ŭ j 𐑘 𐑢 | a 𐑨 | e 𐑧 | o 𐑩 | u 𐑪 | i 𐑦 | y 𐑰 |
| b' p' 𐑚́ 𐑐́ | v' f' 𐑝́ 𐑓́ | g' k' 𐑜́ 𐑒́ | h' ch' 𐑣́ 𐑙́ | l' 𐑤́ | m' n' 𐑫́ 𐑵́ | dz' c' 𐑞́ 𐑔́ | z' s' 𐑟́ 𐑕́ |
Прыклады:
- на бягу я ўбачыў вераб'я: 𐑵𐑨 𐑚́𐑨𐑣𐑪 𐑢𐑨 𐑘𐑚𐑨𐑗𐑰𐑘 𐑝́𐑧𐑮𐑨𐑚𐑢𐑨
- погляд – паглядзець – пагляджу: 𐑐𐑩𐑣𐑤́𐑨𐑛 – 𐑐𐑨𐑣𐑤́𐑨𐑞́𐑧𐑔́ – 𐑐𐑨𐑣𐑤́𐑨𐑡𐑪
- паддацца – падзімні – паджартаваць: 𐑐𐑨𐑛𐑛𐑨𐑔𐑔𐑨 – 𐑐𐑨𐑛𐑟𐑦𐑫𐑵𐑦 – 𐑐𐑨𐑛𐑠𐑨𐑮𐑑𐑨𐑝𐑨𐑔́
Шмат было такіх народаў, што страцілі найперш мову сваю,
так як той чалавек прад скананьнем, катораму мову займе,
а потым і зусім замерлі. Не пакідайце ж мовы нашай беларускай,
каб не ўмёрлі! Пазнаюць людзей ці па гаворцы, ці па адзежы:
хто якую носе; ото-ж гаворка, язык і ёсьць адзежа душы.
Францішак Багушэвіч.